დღეს „აქცენტს“ განსაკუთრებული რესპონდენტი ჰყავს — ექიმი მიხეილ თავდი, ადამიანი, რომელმაც ემიგრაციაში საკუთარი პროფესიული გზა უდიდესი შრომით, მიზანდასახულობითა და შეუპოვრობით გაიკვლია. ექიმი თავდი უკვე მრავალი წელია ბრუკლინში მუშაობს და პაციენტებს — როგორც ქართველებს, ისე სხვა ეროვნების წარმომადგენლებს — მაღალი პროფესიონალიზმითა და დიდი ადამიანური პასუხისმგებლობით ემსახურება.

მისი ისტორია ნათელი მაგალითია იმისა, თუ როგორ შეიძლება უცხო ქვეყანაში — ენობრივი, სოციალური და ფინანსური სირთულეების მიუხედავად — არა მხოლოდ პროფესიული წარმატების მიღწევა, არამედ საკუთარი საზოგადოების საყრდენად ქცევაც.

ამ ინტერვიუში ის გვიყვება ამერიკაში ჩამოსვლის პირველ რთულ წლებზე, ექიმად ხელახლა დამკვიდრების გზაზე, ასევე იმ ყოველდღიურ ბრძოლაზე, რომელიც ამ პროცესს ახლდა.

განსაკუთრებულად საუბრობს იმ პასუხისმგებლობაზე, რომელიც კოვიდპანდემიის დროს იტვირთა — მაშინ, როცა ასობით და ათასობით ქართველს ყველაზე მეტად სჭირდებოდა ექიმის ხმა, რჩევა და თანადგომა.

ინტერვიუში საუბარია პროფესიულ ღირსებაზე, ემიგრაციაში ადამიანურ სოლიდარობაზე, ოჯახის ძალაზე, სამშობლოს სიყვარულსა და იმ ფასეულობებზე, რომლებიც ადამიანს სწორ გზაზე აყენებს და მიზნისკენ სვლაში ეხმარება.

კითხვა: ბატონო მიხეილ პირველ რიგში, თქვენი ისტორიით რომ დავიწყოთ — რა გზა გაიარეთ, როგორ მოხვედით დღევანდელ დღემდე?

მიხეილ თავდი: ამერიკაში დაახლოებით 31 წლის წინ ჩამოვედით, 1994 წელს. აქ ჩემი ძმა ცხოვრობდა, მისი მოწვევით წამოვედით. რაც შეეხება ჩემს პროფესიულ გზას — სამედიცინო ინსტიტუტი 1980 წელს დავამთავრე. ფაქტობრივად, ჩემი სამედიცინო სტაჟი უკვე 45 წელზე მეტია. იცით, ძალიან ახალგაზრდა სტუდენტი ვიყავი — სკოლა 16 წლის ასაკში დავამთავრე, ინსტიტუტში მაშინვე მოვხვდი და 22 წლის ასაკში საქართველოში უკვე ექიმი ვიყავი.

კითხვა: ამერიკაში რამდენი წლის ასაკში ჩამოხვედით?

მიხეილ თავდი: 37 წლის ვიყავი როდესაც ამერიკაში ჩამოვედი. სიმართლე გითხრათ, ენა საფუძვლიანად არ ვიცოდი. იმ პერიოდში საქართველოში სკოლებში ჯგუფები ენების მიხედვით ნაწილდებოდა — ნახევარი ინგლისურს სწავლობდა, ნახევარი გერმანულს. მე გერმანულ ჯგუფში მოვხვდი, ამიტომ ინგლისური გარკვეულწილად მესმოდა, თუმცა ამას ცნოდნა არ ერქვა.

კითხვა: ასეთ პირობებში როგორ გადაწყვიტეთ, რომ ექიმის გზა აქაც გაგეგრძელებინათ?

მიხეილ თავდი: როცა ჩამოვედით, მე და ჩემს მეუღლეს ორ-ნახევარი წლის შვილი გვყავდა. გადავწყვიტეთ, რომ მეუღლე წავიდოდა სამუშაოდ, მე კი მოვემზადებოდი, მე კი ვფიქრობდი, რომ მუშაობის ტვირთი მე უნდა ამეღო, მაგრამ მაშინ ასე გადავყვიტეთ, რადგან ჩავთვალეთ, რომ უფრო მეტი შანსი მქონდა, ჩემს პროფესიას დავუბრუნებოდი. ჩემი მეუღლე სამუშაოდ გავიდა, მისი ხელფასით ვცოხვრობდით მთელი ოჯახი, დედაჩემიც ჩვენთან ცხოვრობდა, ერთ ოთახიან ბინაში ვიყავით. საკუთარ თავს დაახლოებით ორი წელი მივეცი — ვიფიქრე, ამ ვადაში თუ შედეგს ვერ მივაღწევდი, მაშინ სხვა გზაზე უნდა მეფიქრა.

კითხვა: როგორ დაიწყო ეს მზადება?

მიხეილ თავდი: ჩამოსვლიდან ერთი კვირის შემდეგ ბიბლიოთეკაში წავედი. ფაქტობრივად, დრო არ დამიკარგავს. წელიწადში შეიძლება ოთხი დღე მქონოდა დასვენება. შაბათ-კვირა, დღესასწაული — არაფერს ჰქონდა მნიშვნელობა. დილის 8 საათიდან საღამოს 8 საათამდე ბიბლიოთეკაში ვიყავი. იქ მარტო მე არ ვიყავი — ბევრი ემიგრანტი დადიოდა, მათ შორის ქართველებიც. ჩემს დროს ოთხი ქართველი ვიყავით და საბედნიეროდ, ოთხივემ ჩავაბარეთ და ოთხივე ექიმი გავხდით.

კითხვა: ალბათ დასაწყისი განსაკუთრებით რთული იყო.

მიხეილ თავდი: ძალიან რთული. პირველი წიგნი, რომელიც ავიღე, ბიოქიმიის წიგნი იყო — თითქოს ყველაზე მარტივი წასაკითხი უნდა ყოფილიყო, რადგან ბევრი ფორმულა ჰქონდა. მაგრამ ყოველი მეორე-მესამე სიტყვა სათარგმნი მქონდა. პირდაპირ წიგნშივე ვინიშნავდი და ვფიქრობდი, ნეტავ ოდესმე მოვა დრო, როცა თარგმნის გარეშე წავიკითხავ-მეთქი. პირველი წიგნის ბოლომდე ჩასრულებას სამი თვე მოვანდომე.

კითხვა: როდის მიხვდით, რომ უკვე წინ მიიწევდით?

მიხეილ თავდი: ნელ-ნელა ლექსიკური მარაგიც გაიზარდა, თვითდაჯერებაც მომემატა. პირველ გამოცდაზე დაახლოებით ერთ წელიწადსა და რვა თვეში გავედი. და პირველივე ცდაზე ჩავაბარე. თან საკმაოდ კარგი ქულით — 84 ქულა ავიღე, რაც იმ დროისთვის ძალიან მაღალი შედეგი იყო. საშუალო ამერიკელი ნაკლებ ქულას იღებდა.

კითხვა: ამან ალბათ დიდი ბიძგი მოგცათ.

მიხეილ თავდი: რა თქმა უნდა. მივხვდი, რომ ამის გაკეთება შემეძლო. მერე ექვს-შვიდ თვეში მეორე გამოცდაზე გავედი. ეს გამოცდა ჩემთვის შედარებით იოლი იყო, რადგან უკვე პრაქტიკული გამოცდილება მქონდა. საქართველოში 12-13 წელი ექიმად ვიყავი ნამუშევარი. მეორე გამოცდაც პირველივე ცდაზე ჩავაბარე, თან 90 ქულა მივიღე. იმ დროს ეს მართლაც ძალიან მაღალი შედეგი იყო.

კითხვა: ინგლისურიც იმავე პერიოდში ჩააბარეთ?

მიხეილ თავდი: ინგლისური ერთადერთი გამოცდა იყო, რომელიც პირველად ვერ ჩავაბარე. მართალი გითხრათ, ეს გასაკვირი არც იყო — გერმანულს ვსწავლობდი და ინგლისური პრაქტიკა არ მქონდა. მაგრამ მეორე ცდაზე ესეც ჩავაბარე.

კითხვა: ამის შემდეგ რეზიდენტურის ეტაპი დაიწყო?

მიხეილ თავდი: კი. კარგმა ქულებმა დიდი როლი ითამაშა. დაახლოებით 50 ინტერვიუ მქონდა. როცა მაღალი შედეგები გაქვს, ბევრს უნდა შენთან თანამშრომლობა. თუმცა უკვე ძალიან გადაღლილი ვიყავი. ორწელიწადნახევარზე მეტი მქონდა გაწეული უზარმაზარი შრომა. მეხუთე ინტერვიუზე მითხრეს, თუ გინდა, დღესვე მოაწერე ხელიო, და მეც იმ წამსვე მოვაწერე. ასე მოვხვდი რეზიდენტურაზე — Park Slope-ში, კლინიკაში, რომელიც დღეს Presbyterian Hospital-ადაა ცნობილი.

კითხვა: რეზიდენტურის დაწყებამდე იმუშავეთ სადმე?

მიხეილ თავდი: კი. მეორე გამოცდის შემდეგ და რეზიდენტურის დაწყებამდე რამდენიმე თვე მქონდა შუალედი. ოჯახსაც დახმარება სჭირდებოდა. იმ დროს ჩვენი მთლიანი შემოსავალი 1000 დოლარი იყო: მე, მეუღლე, შვილი და დედაჩემი — ოთხნი ვიყავით. ერთოთახიან ბინაში ვცხოვრობდით. ქირა 800 დოლარი იყო და დარჩენილი 200 დოლარით მთელ თვეს ვატარებდით. დღეს რომ ვიხსენებ, მართლა მიკვირს, როგორ გავძელით.

კითხვა: ასეთ დროს სამსახური როგორ იპოვეთ?

მიხეილ თავდი: მინდოდა რამე ისეთი მეპოვა, რაც მედიცინასთან ახლოს იქნებოდა, რომ ამერიკულ სისტემას გავცნობოდი. მივმართე ერთ ორგანიზაციას, რომელიც ახალჩამოსულებს ეხმარებოდა. იქ ერთმა ქალბატონმა მითხრა, დაახლოებით ერთი საათის წინ ჩემმა მეგობარმა დამირეკა ბრუკლინიდან — სამედიცინო ასისტენტი სჭირდებათო. მაშინვე წავედი ბრუკლინში და ასე დავიწყე მუშაობა. პაციენტების ისტორიებს ვწერდი, ანალიზებს ვამოწმებდი, ექიმს ვეხმარებოდი — ეს იყო ჩემი პირველი პრაქტიკული შეხება ამერიკულ სამედიცინო სისტემასთან.

კითხვა: იმ წლებში როგორი იყო თქვენი ყოველდღიურობა?

მიხეილ თავდი: ძალიან მძიმე, მაგრამ ძალიან დისციპლინირებული. ისეთ ეკონომიას ვაკეთებდით, სამსახურში კაფეტერიაში რომ არ ჩავსულიყავით და ფული არ დაგვეხარჯა — პატარა ე.წ. „კიპიტელნიკი“ წყლის მადუღარა გვქონდა და იმით ვადუღებდით წყალს ჩაისთვის. ტელეფონზეც კი ისე ვზოგავდით, რომ მეუღლესთან სასაუბროდ კონკრეტულ დროს ვნიშნავდით. მაგრამ მთავარი იყო, რომ ეს ყველაფერი ერთად გადავიტანეთ.

კითხვა: რეზიდენტურის დასრულების შემდეგ რა ეტაპი დაიწყო?

მიხეილ თავდი: რეზიდენტურის შემდეგ ერთმა ექიმმა შემომთავაზა სამედიცინო ოფისში მუშაობა. მითხრა, უკვე კარგად იცნობ სისტემას და მოდი, ჩემთან იმუშავეო. სწორედ იმ პერიოდში მოხდა 9/11. მე აგვისტოში დავამთავრე რეზიდენტურა, სექტემბერში კი ეს ტრაგედია დატრიალდა. საკუთარი თვალით ვნახე — ქუინსში ვიყავი მაღალ ადგილზე და მეორე თვითმფრინავის შეჯახებაც დავინახე. მეორე დღეს, 12 სექტემბერს, უკვე მუშაობა დავიწყე. შემდეგ იმ ექიმმა სხვა მიმართულებით გააგრძელა მუშაობა, მე კი ამ ოფისში გადმოვედი, ბრუკლინში, სადაც უკვე დაახლოებით 24 წელია ვმუშაობ. ეს ოფისი გარკვეული პერიოდის შემდეგ გამოვისყიდე და დღეს ის ჩვენ გვეკუთვნის. ჩემი მეუღლე, მაღაზიიდან ბანკში გადავიდა, ბანკში კიდევ ჰქონდა მაღალ საფეხურებზე ასვლის შესაძლებლობა, მაგრამ სამედიცინო ოფისს მარტო ვერ გავუმკლავდებოდი და ვთხოვე, წამოსულიყო. თავიდან არ მომყვებოდა, მაგრამ მერე დავითანხმე.    

კითხვა: თქვენი აზრით, რა არის ყველაზე მნიშვნელოვანი, რომ ადამიანი ამერიკაში წარმატებული ექიმი გახდეს?

მიხეილ თავდი: პირველ რიგში — შრომის უნარი. მეორე — მკაფიო მიზანი. უნდა იცოდე, რას ეძებ, და მზად იყო, ბოლომდე მიჰყვე ამ გზას. მიზნის გარეშე ვერაფერს მიაღწევ.

კითხვა: რამდენად აქტიურია ნიუ-იორკში ქართული სამედიცინო საზოგადოება?

მიხეილ თავდი: ჩემი აზრით, პრაქტიკულად არ არსებობს ისეთი ერთიანი ქართული სამედიცინო სივრცე ან ძლიერი პროფესიული ასოციაცია, როგორც შეიძლება გვინდოდეს. არიან ცალკეული ადამიანები, ცალკეული კავშირები, მაგრამ როგორც ორგანიზებული და ძლიერი პროფესიული ქართული საზოგადოება — მე ამას ვერ ვხედავ. ერთადერთი ვინც მახსენდება ქართული სათვისტომო ორგანიზაცია „თვისტომის“ ხელმძღვანელი ნიკოლოზ ჩხეიძეა, რომელიც ამ მიმართულებით ძალიან აქტიურობს.

კითხვა: დღეს თქვენს კლინიკაში ბევრი ქართველი პაციენტია. ასე იყო ყოველთვის?

მიხეილ თავდი: საერთოდ არა. კოვიდამდე ქართველი პაციენტები თითებზე ჩამოსათვლელი იყვნენ — ჩემი პაციენტების 1%-იც არ იყვნენ. დღეს კი შეიძლება ითქვას, რომ დაახლოებით ნახევარი ქართველი პაციენტია. ეს ყველაფერი კოვიდის შემდეგ შეიცვალა.

კითხვა: როგორ მოხდა ეს?

მიხეილ თავდი: კოვიდის დროს ყველაფერი დაიკეტა. ოფისიც დაახლოებით თვენახევარი-ორი თვე დაკეტილი იყო. მერე გავხსენი, რადგან ჩავთვალე, რომ უსასრულოდ დაკეტვას აზრი არ ჰქონდა. იმ პერიოდში სახლში ყოფნა მიჭირდა — ბუნებით ძალიან აქტიური ადამიანი ვარ. ჩემს ქალიშვილს ვთხოვე, ენახა, იყო თუ არა რაიმე პლატფორმა ან ორგანიზაცია, სადაც მე, როგორც ექიმს, ქართველებისთვის დახმარების გაწევა შემეძლო.

მეორე დღეს ერთ-ერთმა პაციენტმა დამირეკა და მითხრა, რომ შეიქმნა კრიზისული ცენტრი, სადაც სჭირდებოდათ ექიმი, ვინც ხალხს ტელეფონით დაელაპარაკებოდა და საჭიროების შემთხვევაში მედიკამენტებსაც გამოუწერდა. მეც მაშინვე დავთანხმდი. ვთხოვე, გამომიგზავნეთ პაციენტების სახელები, გვარები და ნომრები, დღეში დაახლოებით ათ ადამიანს დავურეკავ-მეთქი.

კითხვა: ანუ კოვიდის დროს სატელეფონო კონსულტაციებს უწევდით ქართველებს? მახსოვს, კრიზისის მართვის ცენტრი ქართულმა სათვისტომო ორგანიზაცია „თვისტომა“ ჩამოაყალიბა...  

მიხეილ თავდი: დიახ, და ეს მხოლოდ ნიუ-იორკში არ ხდებოდა. ტეხასიდან, ორლანდოდან, ამერიკის სხვადასხვა შტატიდან მირეკავდნენ. ქართველები ყველგან იყვნენ გაფანტულები. იმ პერიოდში ხალხს ექიმთან მისვლა უჭირდა, საავადმყოფოში მისვლაც ეშინოდათ, რადგან სისტემა გადატვირთული იყო. დაახლოებით ექვსი თვის განმავლობაში ასე ვეხმარებოდი. ზოგი მეუბნებოდა, კარგი დაზღვევა მაქვს, ჩაიწერეთო. მე ვპასუხობდი — არაფერია საჭირო, უბრალოდ მინდა დაგეხმაროთ-მეთქი.

კითხვა: რამდენად მნიშვნელოვანია ემიგრაციაში ასეთი თანადგომა?

მიხეილ თავდი: უზარმაზარი მნიშვნელობა აქვს. განსაკუთრებით იმ ადამიანებისთვის, ვინც ჩამოდის, რუსული არ იცის, ინგლისური მით უმეტეს, და სრულიად უცხო გარემოში აღმოჩნდება. ასეთ დროს რომ ადამიანს თავის ენაზე ელაპარაკო და დაეხმარო, ეს შეუფასებელია.

კითხვა: რა გახდა გარდამტეხი მომენტი, რის შემდეგაც ქართველმა პაციენტებმა მასობრივად დაიწყეს თქვენთან მოსვლა?

მიხეილ თავდი: როდესაც კრიზისული ცენტრის საქმიანობა დასრულდა და ყველაფერი ნელ-ნელა გაიხსნა, ერთ-ერთმა ადამიანმა მითხრა, თქვენი ფოტო გვინდაო, მადლობის პოსტი უნდა დავდოთო. მე პირადად არც Facebook მაქვს და არც Instagram, მაგრამ მათ ეს პოსტი გამოაქვეყნეს. მერე ეს ინფორმაცია გავრცელდა. ეს იყო გარდამტეხი. ამის შემდეგ დაიწყო ე.წ. word of mouth — ერთმა მეორეს უთხრა, რომ  ექიმი დაეხმარა, მეორემ მესამეს, და ასე წავიდა. სწორედ ამის შემდეგ მოიმატა ქართველი პაციენტების რაოდენობამ.

კითხვა: კოვიდის პერიოდი ალბათ ემოციურადაც უმძიმესი იყო.

მიხეილ თავდი: ძალიან მძიმე. მახსოვს, ორი ქართველი პაციენტი გვყავდა ICU-ში. ერთს ფილტვები თითქმის მთლიანად დაზიანებული ჰქონდა, მეორეს — დაახლოებით 80%. ერთ-ერთი, სამწუხაროდ, 34 წლის ახალგაზრდა ბიჭი იყო და მისი გადარჩენა ვერ შევძელით. მეორე გადარჩა, შემდეგ ექვსი თვე რეაბილიტაციას გადიოდა. დღეს უკვე შვილი ჰყავს. ასეთ დროს ექიმობასთან ერთად ფსიქოლოგობაც გიწევს...

კითხვა: რას ურჩევდით იმ ადამიანებს, ვინც ემიგრაციაში ახალი ჩამოსულია და ჯერ კიდევ ფიქრობს, ღირს თუ არა აქ ექიმის გზის გაგრძელება?

მიხეილ თავდი: არ უნდა იფიქროს — უნდა იმოქმედოს. 100%-ით. მთავარია, არ შეშინდეს.

კითხვა: თავადაც თუ დახმარებიხართ ქართველ ექიმებს?

მიხეილ თავდი: კი. სამი ადამიანი მყავდა საქართველოდან. მოდიოდნენ ოფისში, ვაძლევდი საშუალებას, პაციენტები ენახათ, დავხმარებოდი პრაქტიკულ გამოცდილებაში, ვუწერდი რეკომენდაციებსაც. რაც შემეძლო, ყველაფერი გავაკეთე.

კითხვა: ამდენი წლის შემდეგ რას ეტყოდით საკუთარ თავს იმ ასაკში, როცა ეს გზა დაიწყეთ?

მიხეილ თავდი: ვეტყოდი — ყოჩაღ.

კითხვა: შარშან, როგორც ამბობთ, 30 წლის შემდეგ პირველად დაბრუნდით საქართველოში. როგორი იყო ეს შეხვედრა?

მიხეილ თავდი: ძალიან ემოციური. ჩემი ქალიშვილი, რომელიც აქ ორ-ნახევარი წლის ჩამოვიდა, ყოველთვის მთხოვდა ჩაყვანას. აქვე აღვნიშნავ, რომ ჩემი ქალიშვილიც ჩემს გზას გაჰყვა, ის იელის საუნივერსიტეტო კლინიკაში თერაპევტად მუშაობს.

მეც მინდოდა, მისთვის მეჩვენებინა საიდან ვართ, სად დავიბადე, რომელ სახლში ვცხოვრობდით. საქართველო ძალიან შეცვლილი დამხვდა. ბევრ რამეში დადებითად შეცვლილი. განსაკუთრებით მომეწონა ახალგაზრდობა — განათლებული, ენების მცოდნე, მისწრაფებების მქონე. ამან ძალიან გამახარა. ისიც მინდა აღვნიშნო, ქუთაისიდან ვარ და ჩემთვის მტკივნეული იყო, რომ ქალაქი თითქოს დაცლილი დამხვდა. აგვისტო იყო, კარგი ამინდი, ცენტრალურ ბაღში სულ ორი კაცი იჯდა. ბაზარშიც თითქმის არავინ იყო. ეს განცდა დამრჩა, რომ ხალხი აღარ არის.

კითხვა: და ბოლოს — რა არის თქვენი მთავარი გზავნილი ქართული საზოგადოებისთვის?

მიხეილ თავდი: მთავარი ალბათ ის არის, რომ გიყვარდეს შენი ოჯახი, შენი ქვეყანა, შენი საცხოვრებელი ადგილი. ყველაფერი ოჯახიდან იწყება. ადამიანს უნდა ჰქონდეს მისწრაფება უკეთესობისკენ. ასევე უნდა გვიყვარდეს ერთმანეთი და ერთმანეთს ვეხმარებოდეთ. სწორედ ეს გვაძლევს ძალას — ჩვენც და იმასაც, ვისაც ვეხმარებით. მხოლოდ ასე შეუძლია ადამიანს ცხოვრებაში წინსვლა